17 – Abu Sa´iyd Muhammad bin Muusa as-Swayrafiy ametukhabarisha: Abul-´Abbaas Muhammad bin Ya´quub al-Aswamm ametukhabarisha: Yahyaa bin Abiy Twaalib ametukhabarisha: ´Abdul-Wahhaab bin ´Atwaa’ ametukhabarisha: Hishaam ad-Dastawaa-iy ametukhabarisha, kutoka kwa Burd, kutoka kwa Sulaymaan, Qaadhiy wa ´Umar bin ´Abdil-´Aziyz, ambaye ameeleza kuwa Abud-Dardaa’ amesema:
”Hutokuwa mwanachuoni mpaka uwe umesoma. Na hutokuwa kwa elimu ni mwanachuoni mpaka uifanyie kazi kwa matendo.”
18 – Abul-Qaasim ´Abdur-Rahmaan bin Ahmad bin Ibraahiym al-Qazwiyniy ametukhabarisha: Abul-Hasan ´Aliy bin Ibraahiym bin Salamah bin Bahr al-Hawdhwiy ametukhabarisha: Yaziyd bin Ibraahiym ametuhadithia: Nimemsikia al-Hasan akisema: Abud-Dardaa’ amesema:
”Ee mwanadamu! Fanya matendo kana kwamba unamuona Yeye. Jizingatie kama mfu na iogope du´aa ya aliyedhulumiwa.”[1]
19 – Abul-Husayn ´Aliy bin Muhammad bin ´Abdillaah bin Bishraan al-Mu-addil ametukhabarisha: Abu ´Aliy al-Husayn bin Swafwaan al-Bardha´iy ametuhadithia: Abu Bakr ´Abdullaah bin Muhammad bin Abiyd-Dunyaa ametuhadithia: Muhammad bin al-Husayn al-Qattwaan amenihadithia huko Qazwiyn: Abu Haatim ar-Raaziy ametuhadithia: Khaalid bin ´Amr al-Umawiy ametuhadithia, kutoka kwa Shaybaan an-Nahwiy, kutoka kwa Layth, kutoka kwa Twalhah bin Muswarrif, kutoka kwa Shaddaad bin Aws, ambaye ameeleza kuwa anadhani kuwa Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) amesema:
”Fanyeni matendo na mujihadhari na Allaah. Tambueni kuwa mtaonyeshwa matendo yenu na kwamba ni jambo lisiloepukika ya kwamba mtakuja kukutana na Allaah:
فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
“Basi yule atakayetenda kheri sawa na uzito wa chembe ya atomu, basi ataiona, na yule atakayetenda shari sawa na uzito wa chembe ya atomu, basi ataiona.”[2][3]
20 – Muhammad bin al-Hasan bin Ahmad al-Ahwaaziy ametukhabarisha: Nimemsikia Ayzdiyaar bin Sulaymaan as-Suuriy: Nimemsikia Muhammad bin al-Mundhir: Nimemsikia Sahl bin ´Abdillaah akisema:
”Elimu yote ni ulimwengu, ilihali Aakhirah ni kuitendea kazi kimatendo.”
21 – Abu Muhammad al-Hasan bin Muhammad bin al-Hasan al-Khallaal na Abul-Hasan Ahmad bin Muhammad bin Ahmad al-´Atiyqiy wamenikhabarisha: Abul-Mufadhdhwal Muhammad bin ´Abdillaah ash-Shaybaaniy ametuhadithia/ametukhabarisha: Nimemsikia ´Abdul-Kariym bin Kaamil bin Rawh as-Swawwaaf: Nimemsikia Sahl bin ´Abdillaah at-Tustariy akisema:
”Watu wote wamelewa, isipokuwa tu wanachuoni. Wanachuoni wote wamechanganyikiwa, isipokuwa tu yule mwenye kuifanyia kazi kwa matendo elimu yake.”
22 – Abu ´Aliy ´Abdur-Rahmaan bin Muhammad bin Ahmad bin Fadhwaalah al-Haafidhw an-Naysaabuuriy amenikhabarisha huko Rayy: Abu Ahmad al-Ghirtiyfiy ametukhabarisha: Abu Sa´iyd Bakr bin Ahmad bin Sa´dawayh al-´Abdiy ametuhadithia huko Baswrah: Sahl bin ´Abdillaah amesema:
”Ulimwengu ni ujinga na kifo, isipokuwa elimu. Elimu yote ni hoja, isipokuwa kuifanyia kazi kimatendo. Matendo yote ni bure, isipokuwa kumtakasia nia Allaah. Kumtakasia nia Allaah kuko katika khatari kubwa mpaka mtu afe nayo.”
[1] Dhaifu kwa sababu ya kukatika baina ya al-Hasan al-Baswriy na Abud-Dardaa´.
[2] 99:07-08
[3] Iliyotungwa. Ibn Ma´iyn amemtuhumu Khaalid bin ´Amr al-Umawiy uwongo, ilihali Jazarah na wengine wamemtuhumu kuzua. Isitoshe Layth bin Abiy Sulaym alikuwa dhaifu.
- Muhusika: Imaam Abu Bakr Ahmad bin ´Aliy al-Khatwiyb al-Baghdaadiy (afk. 463)
- Tarjama: Firqatunnajia.com
- Marejeo: Iqtidhwaa’-ul-´Ilm al-´Amal, uk. 26-29
- Imechapishwa: 08/05/2024
- Taaliki: Imaam Muhammad Naaswir-ud-Diyn al-Albaaniy